Tháng 7-2012 Ngân hàng TMCP Xây dựng, theo kết luận thanh tra ngày 10-7-2012 của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), kinh doanh thua lỗ với số lỗ lũy kế 6.061 tỉ đồng, âm vốn chủ sở hữu 2.854 tỉ đồng (ít hơn rất nhiều so với số âm vốn chủ sở hữu 18.469 tỉ đồng vào ngày khởi tố vụ án, 7-2014, tức hai năm sau).

Lúc đó Ngân hàng Xây dựng còn mang tên Đại Tín và các cổ đông lớn ở đây chủ yếu là các thể nhân và pháp nhân liên quan đến nhóm Công ty Phú Mỹ. Chi tiết này đã được phiên tòa xét xử Phạm Công Danh và các đồng phạm nhắc đi nhắc lại và khẳng định nhiều lần.

Khi ấy Ngân hàng Đại Tín đã bị xếp trong danh sách chín tổ chức tín dụng yếu kém và bị cơ quan quản lý đặt trong tình trạng kiểm soát đặc biệt. Điều gì sẽ xảy ra nếu Phạm Công Danh và tập đoàn Thiên Thanh không xuất hiện?

Hãy thử lật lại lịch sử những năm trước đó để xem với những tổ chức tín dụng yếu kém, có quy mô thua lỗ tương đương Ngân hàng Đại Tín được Nhà nước xử lý như thế nào. Ngân hàng TMCP Mê Kông, Ngân hàng TMCP Châu Á – Thái Bình Dương, Ngân hàng TMCP Nam Đô đều được khoanh vùng, nội bất xuất, ngoại bất nhập. Cùng bị đặt trong tình trạng kiểm soát đặc biệt, nhưng Mê Kông và Châu Á – Thái Bình Dương không chỉ ngừng cho vay, các khoản tiền ra bị kiểm soát ngặt nghèo từng đồng, tập trung thu hồi nợ gắt gao, mà cả hai đều ngưng huy động vốn.

Khi tái cơ cấu Ngân hàng Đại Tín, sở hữu chéo và công ty sân sau vẫn y nguyên như cũ, chúng chỉ thay tên đổi họ cùng với sự đổi tên của Đại Tín thành Xây dựng. Đây có lẽ là bài học rõ ràng nhất, đắt giá nhất về tái cơ cấu ngân hàng. Ảnh: T.L

Ông Nguyễn Văn Trữ, nguyên Giám đốc chi nhánh NHNN TPHCM thời đó trực tiếp chỉ đạo, giám sát mọi hành vi tiền ra, tiền vào. Việc thanh lý tài sản đảm bảo để thu hồi nợ, kể cả việc phát mãi trụ sở chính của hai ngân hàng trên được tiến hành rốt ráo. Còn nhớ các cổ đông của Ngân hàng Mê Kông không những phải bán tòa nhà trụ sở khá lớn trên đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, mà chuyển nhượng cả những công ty in trên đường Cao Thắng. Tiền thu từ xử lý tài sản đến đâu, cấn trừ nợ đến đó. Ấy thế mà cũng phải mất ba năm, cuối cùng hai ngân hàng mới chấm dứt tồn tại bằng cách giải thể, thu hồi giấy phép hoạt động sau khi trả hết tiền gửi của khách hàng.

Thông tin mới nhất mà chúng tôi có được từ NHNN cho biết tới đây cơ quan này sẽ trình Chính phủ đề án tái cơ cấu ngành, trong đó tập trung vào năm điểm “nóng” bao gồm ba ngân hàng 0 đồng mà Nhà nước đã mua và hai tổ chức tín dụng khác có trụ sở ở TPHCM.

Nam Đô khác với hai ngân hàng kia ở chỗ có yếu tố nước ngoài, bảo lãnh tín dụng thư L/C thanh toán hàng trả chậm. Nam Đô, ngoài việc khoanh vùng, cơ quan quản lý cùng với lãnh đạo ngân hàng một mặt đàm phán, thương lượng với nước ngoài để giảm số tiền phải thanh toán (cuối cùng đã giảm được 95%, chỉ còn trả 5%), mặt khác kêu gọi các ngân hàng góp vốn giúp đỡ Nam Đô. Mỗi ngân hàng trên địa bàn TPHCM cho Nam Đô vay vài chục, vài trăm tỉ đồng, đồng thời NHNN yêu cầu BIDV đưa nhân sự vào hỗ trợ. Nam Đô cuối cùng được “tháo ngòi nổ” êm thấm thông qua việc cái tên biến mất khỏi hệ thống tổ chức tín dụng.

Trong những năm đó, chỉ có Ngân hàng TMCP Quế Đô được tiếp quản thành công bởi một nhóm cổ đông mới với sự có mặt của một doanh nghiệp quốc doanh, giàu tiềm lực tài chính.

Nếu Ngân hàng Đại Tín đi theo con đường mà các ngân hàng đã giải thể trước đấy kinh qua, hẳn sự mất mát có thể gói trong những giới hạn nhất định. Đa phần các khoản cho vay của ngân hàng đều có tài sản đảm bảo và việc thanh lý các tài sản ấy, dù tốn kém công sức và thời gian, vẫn có thể bù đắp phần nào cho mức độ thua lỗ.

Thay vào đó, Ngân hàng Đại Tín được cho phép tái cơ cấu bằng cách giải quyết câu chuyện sở hữu chéo và vay mượn của các công ty sân sau của nhóm cổ đông cũ cho nhóm cổ đông mới tập đoàn Thiên Thanh. Sở hữu chéo và công ty sân sau vẫn y nguyên như cũ, chúng chỉ thay tên đổi họ cùng với sự đổi tên của Đại Tín thành Xây dựng.

Đây có lẽ là bài học rõ ràng nhất, đắt giá nhất về tái cơ cấu ngân hàng không chỉ với các đồng phạm, bị cáo; với những tổ chức tín dụng có quan hệ vay mượn với Ngân hàng Xây dựng (đại diện của hơn 20 ngân hàng đã được tòa triệu tập); mà với cả cơ quan quản lý, thanh tra, giám sát ngành.

Thông tin mới nhất mà chúng tôi có được từ NHNN cho biết tới đây cơ quan này sẽ trình Chính phủ đề án tái cơ cấu ngành, trong đó tập trung vào năm điểm “nóng” bao gồm ba ngân hàng 0 đồng mà Nhà nước đã mua và hai tổ chức tín dụng khác có trụ sở ở TPHCM.

Trao đổi với người viết bài này vào giữa tháng 6 vừa qua, Thống đốc NHNN Lê Minh Hưng cho biết chủ trương và phương hướng xử lý các ngân hàng yếu kém về cơ bản đã được cơ quan quản lý thống nhất, các giải pháp trọng tâm và khả thi đã được đề cập chi tiết. Tất nhiên tiến độ xử lý ở mỗi ngân hàng khác nhau, phụ thuộc vào mức độ “nóng” ở từng nơi, nhưng đi kèm với những cơ chế sẽ là sự xử lý minh bạch và công bằng theo quy định pháp luật.

Theo một số thông tin, một trong những giải pháp đang được xem xét đối với ba ngân hàng 0 đồng có thể là đấu giá công khai cho các thành phần đáp ứng đủ điều kiện pháp lý tham gia, sau khi đã giải quyết tài sản đảm bảo, cấn trừ nợ xấu, thu hồi nợ thông qua bán cho VAMC và trích lập dự phòng rủi ro. Theo số liệu của Cơ quan Cảnh sát điều tra, Bộ Công an, thiệt hại của Ngân hàng Xây dựng lớn hơn so với hai ngân hàng 0 đồng còn lại.

Sự đọng lại, nếu có, trong một tháng xét xử vụ án Phạm Công Danh và các đồng phạm, đó là nguyên nhân của yếu kém, nguyên nhân của thua lỗ, nguyên nhân của sai phạm dẫn đến vành móng ngựa chính là con người và lòng tham không thể kiềm chế khi tiếp xúc trong một môi trường hàng ngày, hàng giờ vây quanh bởi tiền bạc. Sàng lọc nhân sự, có lẽ, mới là nút thắt cần phải tháo gỡ trước tiên trong quá trình tái cấu trúc ngân hàng.

 

Nguồn: Hải Lý / Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn

Xem nhiều nhất

    Tin mới
      Blue stat