Kết thúc cuộc họp đầu tiên của Thường trực Chính phủ với lãnh đạo các bộ, ngành để giải quyết các vướng mắc trong thực hiện Luật Doanh nghiệp và Luật Đầu tư đầu tuần này, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã kết luận: phải ban hành văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành hai luật trên theo quy trình rút gọn (dùng một nghị định sửa nhiều nghị định), kiên quyết xong trước 1-7-2017.

Một môi trường kinh doanh thông thoáng, thân thiện luôn là mong mỏi của người làm kinh doanh. Ảnh: Minh Khuê

Một môi trường kinh doanh thông thoáng, thân thiện luôn là mong mỏi của người làm kinh doanh. Ảnh: Minh Khuê

Đồng thời Thủ tướng giao Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì, phối hợp với Văn phòng Chính phủ và các bộ, ngành khẩn trương triển khai xây dựng nghị định này.

Đây là một quyết định rất cứng rắn nhằm tấn công trực diện vào cơ chế xin-cho mà chính các bộ ngành đã tạo ra suốt nhiều năm qua gây khó khăn chồng chất cho môi trường kinh doanh ở Việt Nam.

Không phải ngẫu nhiên mà ông Bùi Quang Vinh (nguyên Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư) được ca ngợi là bộ trưởng cải cách. Ông đã thuyết phục được Chính phủ và Quốc hội thông qua một điều khoản rất quan trọng trong Luật Đầu tư: các điều kiện đầu tư kinh doanh đã được ban hành trước ngày 1-7-2015 dưới hình thức thông tư, quyết định sẽ đương nhiên hết hiệu lực thi hành từ ngày 1-7-2016. Điều này có nghĩa, điều kiện kinh doanh sẽ chỉ được gói gọn từ văn bản pháp luật cấp nghị định của Chính phủ trở lên; và thẩm quyền ban hành điều kiện kinh doanh chỉ giới hạn trong cấp chính phủ, thay vì tràn lan ở cấp các bộ, ngành và địa phương.

Song, đây là một cuộc chiến không cân sức. Điều kiện kinh doanh đã nở rộ lên tới 6.000-7.000 giấy phép con hiện nay, sau khi vài trăm điều kiện kinh doanh được cắt bỏ dưới thời Thủ tướng Phan Văn Khải.

Thậm chí, gần đây, các điều kiện đầu tư, kinh doanh vẫn tiếp tục được ban hành trái thẩm quyền. Một số bộ vẫn đang tiếp tục soạn thảo, ban hành các thông tư, trong đó có quy định về điều kiện kinh doanh.

Trên thực tế, nhiều điều kiện đầu tư kinh doanh vẫn được ban hành trái thẩm quyền hoặc hết hiệu lực nhưng vẫn đang được áp dụng. Tình hình nghiêm trọng đến nỗi, Bộ Kế hoạch và Đầu tư phải ra một văn bản nhằm thống nhất cách hiểu về khái niệm “điều kiện đầu tư, kinh doanh”.

Các bộ trưởng sẽ tiếp tục được quyền ra các điều kiện kinh doanh theo thẩm quyền (ở luật chuyên ngành mà họ quản lý) và cơ chế này đã được Quốc hội bật đèn xanh.

Cụ thể là: “Điều kiện đầu tư kinh doanh là điều kiện mà cá nhân, tổ chức phải đáp ứng theo quy định của luật, pháp lệnh, nghị định và điều ước quốc tế về đầu tư khi thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh trong các ngành, nghề quy định tại phụ lục 4 Luật Đầu tư”.

Như vậy, điều kiện đầu tư kinh doanh là điều kiện áp dụng đối với tổ chức, cá nhân khi thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh, khác với tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật là quy định về đặc tính kỹ thuật, mức giới hạn của đặc tính kỹ thuật và yêu cầu quản lý đối với sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ.

Song, những nỗ lực của Bộ Kế hoạch và Đầu tư không được sự hợp tác của các bộ trong suốt thời gian qua. Thứ trưởng Kế hoạch và Đầu tư Đặng Huy Đông kể: “Phải mất cả tháng trời chúng tôi mới đặt được lịch làm việc với các bộ để rà lại điều kiện kinh doanh, song khi đến làm việc thì thứ trưởng các bộ cáo bận vào phút chót, chỉ cử cán bộ cấp vụ làm việc nên không thống nhất được”. Bà Bùi Thu Thủy, Cục phó Cục Phát triển doanh nghiệp thuộc bộ, kể thêm: “Nhiều bộ bảo vệ cho giấy phép con. Trong nhiều cuộc họp chỉ có cấp vụ đi họp và họ cũng không báo cáo”.

Trong báo cáo gửi tới cuộc họp, Tổ công tác thi hành Luật Doanh nghiệp và Đầu tư tỏ ra dè dặt khi cảnh báo, có thể đến ngày 1-7 tới đây, phần lớn các nghị định cần thiết vẫn chưa được ban hành, hoặc đã ban hành nhưng chưa có hiệu lực. Tổ còn đề nghị các bộ phải tập hợp tất cả các quy định về điều kiện kinh doanh được ban hành trái thẩm quyền hoặc không phù hợp với Luật Đầu tư kể từ sau 1-7-2015; báo cáo, kiến nghị Thủ tướng Chính phủ bãi bỏ trước ngày 30-9-2016.

Nhưng Thủ tướng đã rất kiên quyết ấn định thời hạn 1-7 tới phải có nghị định chung. Đó là một bước khởi đầu rất tốt trong bối cảnh một số luật, có cả luật mới có hiệu lực sau ngày 1-7-2015, có quy định giao trực tiếp cho các bộ trưởng có liên quan ban hành quy định về điều kiện kinh doanh. Điều này có nghĩa là các bộ trưởng đã mất thẩm quyền ban hành điều kiện kinh doanh theo Luật Đầu tư, lại có cơ hội ban hành điều kiện kinh doanh ở luật chuyên ngành mà họ quản lý.

Phóng viên Thời báo Kinh tế Sài Gòn từng đặt câu hỏi tại cuộc họp báo của Quốc hội kết thúc nhiệm kỳ 13 gần đây: “Vì sao Quốc hội lại ban hành các luật chuyên ngành cho phép bộ trưởng ban hành điều kiện kinh doanh trong bối cảnh Quốc hội vừa phê chuẩn Luật Đầu tư không cho phép điều này? Vậy Quốc hội có tự mâu thuẫn?”.

Ông Lê Minh Thông, Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội, đáp: “Chúng ta chưa có điều kiện để hệ thống hóa cụ thể các điều kiện kinh doanh đó. Cho nên trong một số luật chuyên ngành vẫn tiếp tục giao cho bộ trưởng cụ thể hóa một số điều kiện kinh doanh vì hơn ai hết các bộ trưởng nắm chắc nhất ngành của mình để quy định”. Cho dù ông Thông khẳng định, điều đó không phương hại đến quyền tự do kinh doanh của doanh nghiệp, nhưng lời giải thích đó cũng cho thấy thực tế, các bộ trưởng sẽ tiếp tục được quyền ra các điều kiện kinh doanh theo thẩm quyền và cơ chế này đã được Quốc hội bật đèn xanh.

Cuộc chiến với điều kiện kinh doanh, với cơ chế xin-cho chắc chắn không dừng ở đây, dù quyết tâm của Thủ tướng là rất lớn.

 

Xem nhiều nhất

    Tin mới
      Blue stat