“Thảm họa môi trường” là khái niệm đã được các quan chức, giới khoa học và dư luận sử dụng một cách đích đáng khi nói về hiện tượng cá biển chết hàng loạt tại biển miền Trung từ tháng 4 vừa qua. Nguyên nhân gây ra thảm họa sẽ được Chính phủ công bố vào chiều nay, đồng nghĩa với việc xác định mức độ và nghĩa vụ bồi thường của thủ phạm.

ca-chet-hang-loat-htThương hiệu quốc gia bị tổn thương

“Thảm họa” nói lên mức độ thiệt hại vô cùng lớn, trên nhiều mặt, và trong thời gian dài đối với cộng đồng của hiện tượng cá biển chết hàng loạt do môi trường bị đầu độc. Hàng trăm tấn cá, tôm chết dạt vào bờ có thể cân đong được, còn bao nhiêu loài sinh vật biển đã bị nhiễm độc, chết chìm dưới đáy, tan vào biển cả thì rất khó có thể xác định chính xác được. Hiện tượng ô nhiễm cục bộ trên bờ biển có thể khắc phục, nhưng đại dương bị ô nhiễm, biết làm sao và bao giờ có thể trở lại trong lành như khát vọng “trời yên, biển lặng” muôn đời.

Hôm nay, chúng ta thống kê số người bị ngộ độc, thậm chí tử vong do sử dụng hải sản nhiễm độc hay môi trường bị ô nhiễm; nhưng cái chết từ từ của cả cộng đồng, rồi những dị tật, quái thai của thế hệ mai sau, mới là điều đáng sợ. Thế giới chưa quên căn bệnh quái ác “Minamata” ở Nhật Bản, với con số nạn nhân lên đến hàng chục nghìn người, kéo dài nhiều thập kỷ do nhà máy của Tập đoàn Chisso xả chất độc, chủ yếu là thủy ngân không qua xử lý ra biển.

Biển Vũng Áng (thị xã Kỳ Anh, Hà Tĩnh), nơi đầu tiên xuất hiện tình trạng cá chết

Thiệt hại về kinh tế trước mắt có thể định lượng được, dù vô cùng lớn. Đó là hàng vạn gia đình ngư dân khốn đốn do không thể ra khơi vì lượng hải sản đã bị suy giảm, và có đánh bắt được cũng không thể tiêu thụ. Chuỗi dịch vụ, hậu cần nghề cá, thương lái… cũng lao đao theo. Ngành du lịch biển bị thiệt hại nặng nề. Đến nay, sau nhiều tháng xảy ra hiện tượng cá chết, du lịch biển, kinh doanh hải sản vẫn chưa thể, và không biết bao giờ mới gượng dậy nổi.

Nhưng thiệt hại nghiêm trọng hơn là thương hiệu hải sản, du lịch biển miền Trung, được xây dựng từ công sức, trí tuệ, mồ hôi nước mắt và máu của bao thế hệ, đã bị tổn thương nghiêm trọng, không biết bao giờ mới phục hồi. Đó là sự tổn hại đến thương hiệu quốc gia, không thể đong đếm được và không có phép màu nào khôi phục trong thời gian ngắn.

Cùng với “thương hiệu” là “niềm tin”, cộng đồng cũng đã bị tổn thất nghiêm trọng sau vụ việc này. Đại dương bao la như vậy mà có thể bị đầu độc hàng chục ngàn km2 chỉ trong chốc lát, không cách gì có thể ngăn chặn. Hải sản vốn an toàn như vậy, có thể chứa chất độc chết người. Cộng đồng có thể đối mặt với hiểm họa từ những phương diện tưởng như vững chãi, an toàn nhất. Niềm tin của người dân đối với chính quyền, đối với cơ quan chức năng cũng bị tổn thương. Thiệt hại về vật chất có thể cân đong, đền bù được, còn khắc phục thương tổn về tinh thần, niềm tin là vô cùng khó.

Sau thảm họa cá chết, hàng loạt tàu cá của ngư dân miền Trung phải nằm bờ, ngư dân thiếu đói.

Bồi thường sao cho thỏa đáng 

Theo nguyên tắc đạo lý và pháp lý, kẻ nào gây ra thiệt hại cho người khác, cho cộng đồng thì buộc phải bồi thường, khắc phục như nguyên trạng. Kẻ gây ra thiệt hại tùy tính chất, mức độ hành vi còn phải chịu những hình phạt của pháp luật. Trong vụ “Minamata” (Nhật), hai cựu lãnh đạo của Chisso, cựu chủ tịch của tập đoàn và người giám sát các hoạt động của nhà máy tại Minamata, đã bị khởi tố hình sự với cáo buộc đã góp phần gây ra cái chết và sự tổn hại sức khỏe nghiêm trọng của nhiều người dân.

Từ sự nhận thức một cách sâu sắc những hậu quả, hệ lụy của hiện tượng cá chết, chúng ta cần lên tiếng một cách mạnh mẽ để yêu cầu thủ phạm gây ra thảm họa phải bồi hoàn một cách tương xứng, có trách nhiệm; đồng thời phải nhận lãnh hình phạt nghiêm khắc theo quy định của pháp luật cũng như sự tẩy chay của cộng đồng.

Đồng thời, chúng ta cũng yêu cầu xử lý nghiêm khắc những cán bộ trong bộ máy hành chính nhà nước, đã vô tình hoặc cố ý tiếp tay cho hành vi hủy hoại môi sinh và nguồn sống của cộng đồng, làm thương tổn thương thương hiệu quốc gia. Cả cộng đồng cần đoàn kết chặt chẽ, lên tiếng mạnh mẽ để đòi hỏi phải trừng phạt, loại trừ vĩnh viễn cái xấu, cái ác, vì một xã hội văn minh, tiến bộ, phát triển bền vững.

Xem nhiều nhất

    Tin mới
      Blue stat